kunst, pop

A Star Is Born: over de representatie van Rock

Before Elvis there was nothing, John Lennon

“Na Chuck Berry en Little Richard wordt het alleen maar minder hard en wild”, glundert mijn vader. Een half uur lang zagen we de evolutie van rock aan de hand van fragmenten uit rockclips en -concerten. Hoeveel het er waren? Ik ben de tel kwijt. Goed, mijn vader wilde zijn punt maken: de muziek waar hij van houdt is toch mooi de wildste. Hij heeft gelijk. Al bij Elvis zijn de bewegingen niet meer geloofwaardig, want duidelijk gestileerd en van te voren over nagedacht. Elvis doet niet zomaar wat, hij creëert bewust een imago. Is met Elvis de ‘popmuziek’ geboren? Misschien wel.

IMG_0534

Het zijn niet de minste vragen die A Star Is Born, fotografie und Rock seit Elvis oproept. De tentoonstelling in het Museum Folkwang in Essen (overigens een prachtig museum met een interessante hoeveelheid avantgarde-kunst) is niet zozeer indrukwekkend in omvang, wel in intensiteit. Als onderdeel van Ruhr 2010, het Ruhrgebiet als culturele hoofdstad, is de tentoonstelling meer dan dat. Een Röckburo heeft de tenten opgeslagen in een houten keet naast het museum. Daar vinden workshops plaats over popmuziek en -cultuur. Bindende factor? Doen! Jongeren gaan er zelf aan de slag. Dat vinden ze maar wat leuk, zo blijkt uit de rij pubers die braaf achter een museummedewerker aanlopen. Je ziet de tinteling in hun ogen. Vandaag gaan zij aan de slag met hun idool.

De tinteling in de ogen van mijn vader is overigens net zo intens. Vandaag ziet hij zijn oude helden, laait er een oude liefde op. Een beperkte liefde, overigens. Beeldmateriaal van popmuzikanten en band van na de jaren vijftig geeft hij weinig aandacht. Mijn vader gaat voor de beelden uit de tijd dat rock nog oprecht was. Goed, dat is kort door de bocht. Toch is een conclusie die, aan de hand van A Star Is Born, losjes te trekken is. Omslagpunt? Elvis, die uitermate knap de bewegingen van onder andere Little Richard en Chuck Berry afzwakt en onderdeel van zijn show maakt. Dát is was de samenstellers willen laten zien. Niet voor niets krijgt de quote van John Lennon – ‘Before Elvis there was nothing’ – een prominente plaats.

Geen idee in welke context hij het bedoelde, je kunt er immers twee kanten mee op. Is met Elvis de rockster geboren? En is dat goed, of juist niet? A Star Is Born geeft daar geen antwoord op. Dat mag de bezoeker zelf doen. Materiaal genoeg om een mening te vormen. Foto’s van concerten, hoesontwerpen en portretfoto’s van bekende popfotografen sieren de wanden. Geluidsfragmenten en videoclips zijn te horen en zien. Ook de popjournalistiek krijg een plek. Covers van NME, Mojo, Melody Maker, Rolling Stone en Bravo hebben een plek gekregen. De keuze voor de coverfoto verandert zichtbaar met de tijd. De artiest zelf is niet meer genoeg. Rock wordt lifestyle.

IMG_0537

En: rock wordt steeds meer mainstream. Goed, punk en punkfanzines vullen een eigen wand, maar andere substromingen komen er bekaaid vanaf. Dat is zonde. Rock bestaat immers uit meer dan de grote sterren. Andere punt van kritiek? Hoe zit het met de Duitse rock? A Star Is Born blinkt uit door afwezigheid van de Duitse rockgeschiedenis. En laat die nou juist uitermate belangrijk zijn. Niet alleen braken Elvis, Beatles en Jimi Hendrix er uiteindelijk door, eigen stromingen als kosmische rock (of krautrock), Neue Deutsche Welle en de Hamburger Schule (Tocotronic en Blumfeld) hebben het rocklandschap aanzienlijk beïnvloed. Niets van dat. En dat is raar in een land dat rockgeschiedenis heeft geschreven.

Neemt niet weg dat A Star Is Born een mooi tentoonstelling is en een goed beeld geeft van de veranderingen in representatie van rock in het muzikale landschap. Heel kort door de bocht: van rebellie tegen de gevestigde orde naar sterrendom en commercieel succes (en dus bevestiging van de gevestigde orde). En daar kan niet genoeg over worden nagedacht. Stiekem ben ik heel nieuwsgierig naar een soortgelijke tentoonstelling over elektronische pop- en dansmuziek. Zijn er parallellen zichtbaar met de ontwikkeling van de representatie van rock? Daar zal ik nog even op moeten wachten.

A Star Is Born is nog tot 10 oktober 2010 te zien in Museum Folkwang in Essen.

Meer info: www.museum-folkwang.de

Standard
dance, kunst, oude media, pop

Maandag? Lijstjesdag! #7

Een ep, die overigens net uit is, een expositie en een roman. Hoe divers wil je het hebben?

1. Barnt – What is A Number, That A Man May Know It?
De Keulse koek is nog lang niet op. Blies Von Spar je eerder dit jaar van de sokken, nu is de beurt aan Barnt op het kersverse Magazine platenlabel. Goed, met slechts drie nummers, dus nog geen orkaankracht. Maar toch: tot drie maal toe ademt Barnt Keulen. En dat betekent? Kosmische rock gemengd met microhouse. Klinkt melancholisch én futuristisch op hetzelfde moment. Recensie volgt snel.

Link:
www.magazine.mu

2. A Star Is Born, fotografie und Rock seit Elvis in Museum Folkwang, Essen
Foute titel, want de periode voor Elvis is in Essen juist heel belangrijk. Gelukkig maar, want dat maakt de tentoonstelling eentje om over na te denken. Altijd goed, natuurlijk, dat nadenken. Er valt echter ook te genieten. Van foto’s, videoclips, geluidsfragmenten en albumhoezen. En ja, zelfs mijn vader genoot. Morgen meer over A Star Is Born op dit blog.

Link:
www.museum-folkwand.de

3. Thomas Heerma van Voss – De Allestafel
Negentien was Thomas Heerma van Voss toen ie vorig jaar De Allestafel schreef. Wist ik niet. Niet dat ie literaire ambities had, niet dat ie zó jong was. Ik ken hem namelijk als motor achter www.hiphopleeft.nl en als gerespecteerd projectpartner bij IAM. En de roman? Net in begonnen en nu al wil ik door blijven lezen. Een goed teken.

Link:
Thomas Heerma van Voss bij uitgeverij Augustus

Standard